Eczane sözlüğü: etiket, reçete ve mevzuat terimleri
Eczanede reçeteden etikete kadar her gün geçen terimlerin kısa ve kaynaklı açıklamaları.
A
- Advers etki nedir? Advers reaksiyon ne demek?Advers etki, ilaca karşı gelişen zararlı ve amaçlanmayan cevaptır. Ciddi ve beklenmeyen advers reaksiyon farkı, KÜB 4.8 ve bildirim yolu.
- Akılcı ilaç kullanımı nedir? AİK tanımı ve eczacıAkılcı ilaç kullanımı, kişinin uygun ilaca uygun süre ve dozda, en düşük maliyetle ulaşmasıdır. DSÖ tanımı, dört ölçüt ve eczacının rolü.
- Aromaterapötik ürün nedir? 2026 yönetmeliğindeki tanımAromaterapötik ürün, uçucu yağla hazırlanan, ruhsatlı ve yalnızca eczanede satılan üründür. Tanımı, kapsam dışı ürünler ve kozmetik yağdan farkı.
B
- Barkod nedir? İlaç ve eczane ürünlerinde barkodBarkod, bir numarayı çizgilerle bilgisayara hızlı ve doğru aktaran koddur. İlaç kutusundaki EAN-13 barkod, GTIN ile ilişkisi ve karekoddan farkı.
- Beşeri tıbbi ürün nedir? Mevzuattaki ilaç tanımıBeşeri tıbbi ürün, mevzuatta insanda kullanılan ilacın adıdır. Tanımı, ruhsatı kimin verdiği, kapsam dışı kalan ürünler ve eczanede satış kuralı.
- Beyaz reçete nedir? Normal reçete ne demek?Beyaz reçete, renkli reçete kapsamı dışındaki reçeteli ilaçlar için yazılan normal reçetedir. Renkli reçetelerden farkı ve reçetede yer alan bilgiler.
- Braille nedir? İlaç kutusundaki kabartma yazıBraille, görme engellilerin parmakla okuduğu kabartma nokta yazısıdır. İlaç kutusunda ne yazar, hangi ürünlerde zorunlu, eczane etiketi neden kapatmamalı?
E
- E-rapor nedir? Elektronik ilaç raporu ne demek?E-rapor, MEDULA kullanan sağlık tesislerinin elektronik düzenlediği ilaç kullanım ve muafiyet raporudur. 2010'dan beri uygulanır; eczanedeki karşılığı.
- E-reçete nedir? Elektronik reçete ne demek?E-reçete, hekimin elektronik imza ya da SGK şifresiyle düzenlediği ve numarasıyla eczanede açılan reçetedir. Kuralları, istisnaları ve eczanedeki yeri.
- Eczacı odası nedir? Görevleri ve eczaneyle ilişkisiEczacı odası, 6643 sayılı Kanunla kurulan, TEB'e bağlı bölge meslek kuruluşudur. Kimler kaydolur, nöbet listesini kim hazırlar, defterleri kim onaylar?
- Eczane otomasyon programı nedir? Ne işe yarar?Eczane otomasyon programı stok, satış, reçete, Medula ve İTS işlerini tek yazılımda toplar. Hangi modüllerden oluşur, tarif programından farkı ne?
- Endikasyon nedir? İlaçta endikasyon ne demek?Endikasyon, bir ilacın ruhsatta onaylanan kullanım amacıdır. KÜB 4.1'de nasıl yazılır, endikasyon dışı kullanım nedir, tarif etiketine girer mi?
- Eşdeğer ilaç nedir? Muadil ilaç ne demek?Eşdeğer ilaç, aynı etkin maddeyi aynı dozda ve benzer formda içeren, eczanede birbirinin yerine verilebilen ilaçtır. SGK eşdeğer grubu ve ikame kuralı.
- Etken madde nedir? Etkin madde ve yardımcı madde farkıEtken madde, ilaca etkisini veren bileşendir; mevzuattaki adı etkin maddedir. Yönetmelikteki tanımı, yardımcı maddeden farkı ve kutuda nasıl yazıldığı.
F
G
- Galenik ne demek? Galenik preparat nedir?Galenik, etkin maddeyi tablet, krem, şurup gibi kullanılabilir ilaç şekline getirme bilgisidir. Galenik preparat nedir, majistralden farkı ne?
- Geleneksel bitkisel tıbbi ürün (GBTÜ) nedir?GBTÜ, geleneksel kullanımı kanıtlanmış, TİTCK ruhsatlı bitkisel ilaçtır. 15 yıl kuralı, takviye gıdadan farkı ve yalnızca eczanede satış.
- Gıda takviyesi nedir? Takviye edici gıda ilaç mı?Takviye edici gıda, normal beslenmeyi takviye etmek için günlük dozu belirlenmiş gıdadır. Tanımı, etiketteki zorunlu ifadeler ve ilaçtan farkı.
- GTIN nedir? İlaçta barkod numarası ne demek?GTIN, ürünü dünya genelinde tekil tanımlayan barkod numarasıdır. İlaçta GTIN-13 ve GTIN-14 farkı, yapısı, karekoddaki (01) alanı ve 869 öneki.
H
İ
- İlaç etkileşimi nedir? KÜB 4.5 ve kullanma talimatıİlaç etkileşimi, bir ilacın etkisinin başka bir ilaç, bitkisel ürün ya da gıdayla değişmesidir. KÜB 4.5'te nasıl yazılır, eczacı neyi sorar?
- İlaç fiyat farkı nedir? Neden ödenir?İlaç fiyat farkı, ilacın kamu fiyatının SGK'nın eşdeğer grupta ödediği azami bedeli aşan kısmıdır. Nasıl hesaplanır, hasta ne zaman öder?
- İlaç kamu fiyatı nedir? Perakende fiyattan farkıKamu fiyatı, ilacın perakende satış fiyatına kamu kurum iskontosu uygulanarak bulunan indirimli bedelidir. Perakende fiyat ve fiyat farkıyla ilişkisi.
- İlaç katılım payı nedir? Kimden, ne kadar alınır?Katılım payı, SGK kapsamındaki kişinin muayene ve ilaç için kendi cebinden ödediği tutardır. İlaçta yüzde 10 ve yüzde 20 oranları, kimin muaf olduğu.
- İTS nedir? İlaç Takip Sistemi ne işe yarar?İTS, ilaç kutularını karekodla üretimden hastaya kadar izleyen TİTCK sistemidir. Kapsamı, eczanenin yaptığı bildirimler ve sabit IP kuralı.
- İyi Eczacılık Uygulamaları nedir? İEU Kılavuzuİyi Eczacılık Uygulamaları, TİTCK kılavuzuyla belirlenen eczane hizmet standartlarıdır. Kılavuzun bölümleri, saklama, majistral ve hastaya sunum kuralları.
J
K
- Kamu kurum iskontosu nedir? İlaçta KKİ ne demek?Kamu kurum iskontosu, SGK'nın geri ödediği ilaçlarda fiyat üzerinden uygulanan zorunlu indirim oranıdır. Baz ve ilave iskonto, ürün türüne göre oranlar.
- Karekod nedir? İlaç kutusundaki karekod ne işe yarar?İlaç karekodu, her kutuyu tekil olarak tanımlayan iki boyutlu DataMatrix kodudur. Yönetmelikteki tanımı, içindeki dört bilgi ve İTS ile ilişkisi.
- Kırmızı reçete nedir? Hangi ilaçlar kırmızı reçeteli?Kırmızı reçete, uyuşturucu madde ve müstahzarları için kullanılan kontrollü reçetedir. TİTCK genelgelerine göre kapsamı ve Renkli Reçete Sistemi.
- Kontrendikasyon nedir? İlaçta ne anlama gelir?Kontrendikasyon, güvenlilik nedeniyle ilacın verilmemesi gereken durumdur. KÜB 4.3 ve KT'deki "KULLANMAYINIZ" bölümü ne anlatır, 4.4'ten farkı ne?
- Kozmetik ürün nedir? Yönetmelikteki tanım ve etiketKozmetik ürün, vücudun dış kısımlarına, dişlere ve ağız mukozasına uygulanan temizlik, bakım ve koku ürünüdür. Tanım, etiket bilgileri ve ilaçtan farkı.
- KÜB nedir? Kısa Ürün Bilgisi ne demek?KÜB, ilacın sağlık personeline yönelik onaylı bilgi metnidir. Hangi bölümlerden oluşur, KT'den farkı ne, güncel KÜB'e nereden ulaşılır?
- Kullanma talimatı (KT) nedir? İlaçta KT ne demek?Kullanma talimatı (KT), ilacı kullanacak kişi için hazırlanan onaylı metindir. Yönetmelikteki tanımı, başlıkları, KÜB ile ilişkisi ve e-KT.
- Kutu başı ücret nedir? Reçete başı katılım payıKutu başı ücret, eczanede her reçete için ilk üç kutuya sabit, sonraki her kutuya ayrıca alınan katılım payıdır. Dayanağı, 2026 tutarı ve istisnalar.
M
- Majistral ilaç nedir? Eczanede hazırlanan ilaçMajistral ilaç, hekimin hasta için yazdığı formüle göre eczanede hazırlanan ilaçtır. Ofisinal ve müstahzardan farkı, hazırlama ve etiket kuralları.
- Medula nedir? Medula Eczane sistemi ne işe yarar?Medula, SGK'nın reçeteleri onayladığı, eczanenin provizyon alıp faturaladığı elektronik sistemdir. Eczanede ne işe yarar, nasıl erişilir?
- Mor reçete nedir? Mor reçeteye hangi ilaçlar yazılır?Mor reçete, faktör dışındaki kan ürünleri için kullanılan renkli reçetedir. Kapsamı, turuncu reçeteden farkı ve Renkli Reçete Sistemine geçiş.
- Muayene katılım payı nedir? Neden eczanede alınır?Muayene katılım payı, hastane ve özel sağlık kuruluşundaki muayene için hastanın ödediği tutardır. Neden eczanede tahsil edilir, kimden alınmaz?
N
P
- Parti numarası nedir? İlaçta parti no, seri ve sıra noParti numarası, ilacın aynı üretim döngüsünden çıkan miktarını tanımlar. Eski "seri numarası" ile ilişkisi, sıra numarasından farkı ve geri çekmeler.
- Prospektüs nedir? İlaç prospektüsü ne demek?Prospektüs, ilaç kutusundan çıkan bilgi kâğıdının halk arasındaki adıdır. Mevzuattaki karşılığı kullanma talimatıdır (KT). Kelimenin kökeni ve e-KT.
- Provizyon nedir? Eczanede provizyon almak ne demek?Eczanede provizyon, hastanın SGK'dan ilaç yararlanma hakkının Medula üzerinden T.C. kimlik numarasıyla sorgulanıp onaylanmasıdır. Ne zaman alınır?
- PTS nedir? Paket Transfer Sistemi ne işe yarar?PTS, İTS'de koli ve paletteki ilaç kutularının karekodlarını paydaşlar arasında aktaran uygulamadır. Yönetmelikteki tanımı ve eczanedeki yeri.
R
- Raporlu ilaç nedir? İlaç kullanım raporu ne demek?Raporlu ilaç, SGK'nın ödemesi için bir sağlık raporuna dayanarak reçete edilen ilaçtır. SUT'a göre rapor türleri, süresi ve katılım payı muafiyeti.
- Reçetesiz ilaç (OTC) nedir? Tezgâh üstü ilaç ne demek?Reçetesiz ilaç, reçete gerekmeden eczaneden alınabilen beşeri tıbbi üründür. OTC ne demek, hangi kriterle belirlenir, neden yalnızca eczanede satılır?
- Ribon nedir? Barkod yazıcı şeridi ne işe yarar?Ribon, termal transfer yazıcıda mürekkebi etikete aktaran ince şerittir. Katmanları, wax ve resin türleri, genişlik kuralı ve ne zaman gerekmediği.
S
- Sabit IP nedir? Eczanede Medula ve İTS için neden şart?Sabit IP, internet bağlantısının değişmeyen adresidir. Eczanede Medula ve İTS'ye erişim neden tanımlı sabit IP'ye bağlı, IP değişince ne yapılır?
- Soğuk zincir nedir? Eczanede soğuk zincir ilaçSoğuk zincir, ilacın üretimden kullanıldığı ana kadar +2 ile +8 °C arasında tutulmasıdır. Eczanedeki buzdolabı, termometre ve kayıt kuralları.
- Son kullanma tarihi (SKT) nedir? İlaç kutusunda SKTSKT, ilacın saklama şartlarına göre belirlenen raf ömrünün sonudur. Kutudaki AA.YYYY yazımı, karekoddaki (17) alanı ve açıldıktan sonraki süre.
- SUT nedir? Sağlık Uygulama Tebliği ne demek?SUT, SGK'nın hangi sağlık hizmetini ve ilacı hangi koşulla ödeyeceğini belirleyen tebliğdir. Eczaneyi ilgilendiren bölümleri ve güncel metin.
T
- TEB nedir? Türk Eczacıları Birliği ne iş yapar?TEB, 6643 sayılı Kanunla kurulan, eczacıların kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşudur. Organları, görevleri ve eczacı odalarıyla ilişkisi.
- Termal etiket nedir? Direkt termal baskı nasıl çalışır?Termal etiket, ısıya duyarlı kaplaması yazıcı kafasının ısısıyla kararan, mürekkep ve ribon istemeyen etikettir. Nasıl çalışır, neye hassastır?
- Termal transfer nedir? Direkt termalden farkıTermal transferde yazıcı kafası mürekkep kaplı ribonu ısıtır, mürekkep etikete geçer. Direkt termalden farkı, ribon ihtiyacı ve eczanedeki yeri.
- Tıbbi cihaz nedir? Yönetmelikteki tanım ve sınıflarTıbbi cihaz, asıl işlevini ilaç gibi farmakolojik etkiyle değil başka yollarla gören tıbbi üründür. Tanımı, risk sınıfları, CE işareti ve ÜTS.
- TİTCK nedir? Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz KurumuTİTCK, Sağlık Bakanlığı'na bağlı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'dur. Ne zaman kuruldu, hangi ürünleri düzenler, eczacı ile nerede kesişir?
- Turuncu reçete nedir? Faktör ilaçları ve turuncu reçeteTuruncu reçete, hemofili hastalarının kullandığı faktör ürünleri için kullanılan renkli reçetedir. Kapsamı, mor reçeteyle ilişkisi ve 2017/4 genelgesi.