Sözlük
Galenik ne demek? Galenik preparat nedir?
Galenik, etkin maddeyi tablet, krem, şurup gibi kullanılabilir ilaç şekline getirme bilgisidir. Galenik preparat nedir, majistralden farkı ne?
Galenik, adını hekim Galenus'tan alan ve ilacın hazırlanış bilgisini anlatan eczacılık terimidir. Galenik preparat, bitkisel ya da hayvansal droglardan etkin maddeyi konsantre içeren ekstre, tentür gibi hazırlanmış şekillerdir. Bugün bu alan farmasötik teknoloji olarak anılır. Majistral ise tek hasta için reçeteye göre hazırlanan ilaçtır.
Galenik, ilacın nasıl hazırlandığıyla ilgili bir eczacılık terimidir. Ankara Üniversitesi'nin ders notlarına göre farmasötik teknoloji bilgisinin ilk temeli, bu bilgiyi "Galenik" adıyla ortaya koyan Claudius Galenus (MS 130-201) tarafından atılmıştır. Aynı alan Osmanlıcada "Fenni İspençiyari", Avrupa'da "Galenik Farmasi" diye anılmış; bugün Türkiye'de farmasötik teknoloji adıyla okutulur.
Galenik preparat ne demek?
Ankara Üniversitesi'nin farmasötik teknoloji ders notu galenik preparatı drog kavramı üzerinden açıklar. Bitkiden etkin maddeyi saf hâlde ayırmak her zaman pratik ya da ekonomik değildir. Bu durumda ya etkin maddeyi standart miktarda içeren bitki kısmı olduğu gibi kullanılır ya da etkin maddeyi konsantre içeren ekstre, sıvı ekstre ve tentür gibi şekiller hazırlanır. Ders notunun ifadesiyle "bu tür preparatlara galenik preparatlar adı verilir." Hayvansal droglar için de aynı yol izlenebilir.
Eczane mevzuatında da terim geçer. Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik, majistral ilaç hazırlamada kullanılan kimyevi maddelerin, galenik preparatların ve drogların cam şişelerde, ayrı bir dolapta saklanmasını ister (madde 21). Burada galenik preparat, laboratuvar rafındaki bir hammaddedir.
Galenik ile ilaç şekli
Saf bir etken madde çoğu zaman olduğu gibi kullanılamaz: dozlaması zordur, hastanın alması güçtür. Bu yüzden etken madde yardımcı maddelerle karıştırılıp tablet, kapsül, şurup, merhem, krem, supozituvar gibi farmasötik şekillere getirilir. Hangi yardımcı maddenin, hangi oranda, hangi teknikle kullanılacağını belirlemeye ilaç formülasyonu denir. Galenik bilgi denince kastedilen çoğunlukla budur.
Galenik, majistral, müstahzar
Üç kelime sık karışır:
| Terim | Ne anlatır? |
|---|---|
| Galenik | İlacın hazırlanış ve şekillendirilme bilgisi; galenik preparat ise ekstre, tentür gibi drog hazırlamaları |
| Majistral | Hekimin bir hasta için yazdığı formüle göre eczanede hazırlanan ilaç |
| Müstahzar | Ruhsat alınarak fabrikada üretilen, eczaneye hazır gelen ilaç |
Galenik bir bilgi alanı ve bir hammadde türüdür, majistral ilaç ise bir reçete ve hazırlama biçimidir. Bir majistral reçetede galenik bir preparat da yer alabilir.
Bitkisel kaynaklı ve ruhsatlı hazır ürünler ayrı bir kategoridir; onları geleneksel bitkisel tıbbi ürün sayfasında anlattık. Eczanede hazırlanan ilaçların etiket kurallarını ise majistral etiket yazısında bulabilirsiniz.
ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin
Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.
Sık sorulanlar
Galenik preparat ile majistral ilaç aynı mı?
Hayır. Galenik preparat, droglardan hazırlanan ekstre, tentür gibi bir hazırlanış şeklidir ve majistral ilacın hammaddesi olarak da kullanılabilir. Majistral ilaç ise hekimin bir hasta için yazdığı formüle göre eczanede hazırlanan ilaçtır.
Galenik farmasi bugün hangi adla okutuluyor?
Eczacılık fakültelerinde bu alan bugün farmasötik teknoloji adıyla anılır. Ders kapsamında ilaç şekilleri, formülasyon ve hazırlama teknikleri işlenir.
İlgili sayfalar
- Majistral ilaç nedir? Eczanede hazırlanan ilaçMajistral ilaç, hekimin hasta için yazdığı formüle göre eczanede hazırlanan ilaçtır. Ofisinal ve müstahzardan farkı, hazırlama ve etiket kuralları.
- Etken madde nedir? Etkin madde ve yardımcı madde farkıEtken madde, ilaca etkisini veren bileşendir; mevzuattaki adı etkin maddedir. Yönetmelikteki tanımı, yardımcı maddeden farkı ve kutuda nasıl yazıldığı.
- Beşeri tıbbi ürün nedir? Mevzuattaki ilaç tanımıBeşeri tıbbi ürün, mevzuatta insanda kullanılan ilacın adıdır. Tanımı, ruhsatı kimin verdiği, kapsam dışı kalan ürünler ve eczanede satış kuralı.
- Geleneksel bitkisel tıbbi ürün (GBTÜ) nedir?GBTÜ, geleneksel kullanımı kanıtlanmış, TİTCK ruhsatlı bitkisel ilaçtır. 15 yıl kuralı, takviye gıdadan farkı ve yalnızca eczanede satış.
- Majistral etikette neler bulunmalı?
- İlaçtarif nedir?
Kaynaklar
- Ankara Üniversitesi Açık Ders, İlaç (Tıbbi Farmasötik Ürün) ders notu: acikders.ankara.edu.tr
- Ankara Üniversitesi Açık Ders, Eczacılık ve ilaç ile tedavinin tarihi (Prof. Dr. Ayşegül Karataş): acikders.ankara.edu.tr
- Ankara Üniversitesi Açık Ders, Farmasötik Teknoloji-I: Farmasötik Teknolojiye Giriş: acikders.ankara.edu.tr
- Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 12.04.2014, sayı 28970 (madde 21): www.resmigazete.gov.tr