Ücretsiz dene

Sözlük

Akılcı ilaç kullanımı nedir? AİK tanımı ve eczacı

Akılcı ilaç kullanımı, kişinin uygun ilaca uygun süre ve dozda, en düşük maliyetle ulaşmasıdır. DSÖ tanımı, dört ölçüt ve eczacının rolü.

Yazan: ilaçtarif® ekibi, Alternet YazılımGüncelleme:

Kısa cevap

Akılcı ilaç kullanımı (AİK), Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımıyla kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun ilaca, uygun süre ve dozda, en düşük maliyetle ve kolayca ulaşabilmesidir. TİTCK etkililik, güvenlik, uygunluk ve maliyeti temel ölçüt sayar. Hekim, eczacı, hemşire ve hasta bu sürecin ortak sorumlularıdır.

Akılcı ilaç kullanımı, kısaca AİK, bir ilacın doğru kişiye, doğru gerekçeyle, doğru doz ve sürede verilmesini anlatan bir sağlık politikası kavramıdır. TİTCK tanımı Dünya Sağlık Örgütü'ne dayandırır: AİK, kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun ilaca, uygun süre ve dozda, en düşük maliyetle ve kolayca ulaşabilmesidir. Kurum, 1985'te Nairobi'de yapılan DSÖ toplantısını AİK çalışmalarının başlangıcı olarak gösterir.

Dört ölçüt

TİTCK'ya göre bir ilaç, şu ölçütler dikkate alınarak seçilmişse akılcı seçilmiş sayılabilir:

  • Etkililik: İlaç, kullanıldığı durumda işe yarıyor mu?
  • Güvenlik: Beklenen yarar, olası zarardan ağır basıyor mu?
  • Uygunluk: Hastanın yaşına, durumuna ve kullandığı diğer ilaçlara uyuyor mu?
  • Maliyet: Aynı sonuca daha uygun maliyetle ulaşılabiliyor mu?

Akılcı olmayan kullanım neye yol açar?

TİTCK'nın saydığı sonuçlar şunlar: hastanın tedaviye uyumunun azalması, ilaç etkileşimleri, bazı ilaçlara direnç gelişmesi, hastalıkların tekrarlaması ya da uzaması, advers olayların sıklaşması ve tedavi maliyetlerinin artması. Kurumun sorumlular listesi de geniştir: hekim, eczacı, hemşire, diğer sağlık personeli, hasta ve hasta yakını, sektör ve düzenleyici otorite.

Eczanede AİK

İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu AİK'yi tanımlar arasında sayar ve eczacıdan bu konuda toplumsal farkındalık oluşturmasını bekler. Tezgâhta bunun karşılığı oldukça somuttur. Kılavuza göre eczacı reçeteyi bir bütün olarak değerlendirir, hastanın kullandığı diğer ilaçları sorar, teknik terimlerden kaçınır ve önemli noktaları görüşmenin başında anlatıp sonunda tekrarlar (10.ç.1–10.ç.5). Kılavuz eczacının, ilacın kullanım şekli ve dozunu sözlü anlatımın yanında ambalaj üzerine yazarak da bildirebileceğini söyler (10.ç.6).

Bu son madde, kutuya yazılan ya da yapıştırılan kullanım bilgisinin neden önemsendiğini açıklar. Hasta evde tezgâhta duyduklarını unutabilir; kutunun üzerindeki not ise kalır. TİTCK'nın 2024 yazısına göre eczanede yapıştırılan bu etikette dört bilgi yer alır: hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli. Doz her zaman hekimin belirlediği şekildedir.

İlaçtarif® ile bağlantısı

Kendini "Akılcı İlaç Tarif Sistemi" diye de tanıtan ilaçtarif®, bu dört bilgiyi 60×40 mm sarı termal etikete basar; etiket Türkçe, Arapça, İngilizce ya da Rusça olabilir. Ayrıntılar ilaçtarif nedir sayfasında.

ilaçtarif®’i ücretsiz deneyin

Barkodu okutun; hasta adı soyadı, ilaç adı, hekimin önerdiği doz ve kullanım şekli 60×40 mm sarı termal etikete basılsın.

Ücretsiz deneyin 0850 885 07 97

Sık sorulanlar

Akılcı ilaç kullanımı ilk kez nerede tanımlandı?

TİTCK'ya göre 1985'te Nairobi'de yapılan Dünya Sağlık Örgütü toplantısı AİK çalışmalarının başlangıcı sayılır; tanım da DSÖ'ye aittir.

AİK yalnızca hekimin sorumluluğu mu?

Hayır. TİTCK sorumlular arasında hekimi, eczacıyı, hemşireyi, diğer sağlık personelini, hasta ve hasta yakınını, sektörü ve düzenleyici otoriteyi sayar.

İlgili sayfalar

Kaynaklar

  • TİTCK, Akılcı İlaç Kullanımı: www.titck.gov.tr
  • TİTCK, İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu (tanımlar 4.a, esaslar 5.a ve 10.ç): www.titck.gov.tr